Η διεθνής σκηνή γεμίζει πάντα με αιφνίδιες κινήσεις, αλλά αυτή τη φορά, η κίνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μας αιφνιδίασε περισσότερο από ποτέ. Όχι επειδή δεν είναι ικανός για τακτικές εκτροπές, αλλά διότι αυτή η συγκεκριμένη δήλωση για την Κριμαία αλλάζει τις ισορροπίες σε γεωπολιτικό επίπεδο και επαναπροσδιορίζει τη θέση της Τουρκίας στον παγκόσμιο χάρτη. Ο Ερντογάν, πάντα αριστοτέχνης των πολιτικών ελιγμών, ξάφνιασε τους πάντες με την έκκλησή του στη Ρωσία να επιστρέψει την Κριμαία στην Ουκρανία.
Η τοποθέτησή του ότι «η επιστροφή της Κριμαίας στην Ουκρανία είναι απαίτηση του διεθνούς δικαίου» δεν είναι μόνο ένα μήνυμα αλληλεγγύης προς την Ουκρανία. Είναι μια ξεκάθαρη κίνηση πολιτικού αιφνιδιασμού προς τη Μόσχα, η οποία αποτελεί εδώ και χρόνια σύμμαχο της Τουρκίας σε διάφορα στρατηγικά θέματα. Πώς όμως ο Ερντογάν, που θεωρούνταν πιστός σύμμαχος του Βλαντιμίρ Πούτιν, έφτασε σε αυτή την κρίσιμη στιγμή να στηρίξει ανοικτά την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας;
Πίσω από τις γραμμές αυτής της δήλωσης κρύβεται μια ευρύτερη στρατηγική επαναπροσδιορισμού της Τουρκίας. Ο Τούρκος πρόεδρος, έχοντας ως βάση τη στάση της χώρας του ότι δεν αναγνώρισε ποτέ την προσάρτηση της Κριμαίας, διατρανώνει τώρα τη διεθνή νομιμότητα και δικαιοσύνη ως βάση της πολιτικής του. Ουσιαστικά, παίζει διπλό παιχνίδι: προσπαθεί να ενισχύσει τις σχέσεις του με τη Δύση και το ΝΑΤΟ, ενώ ταυτόχρονα δείχνει στην Ουκρανία ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να στηρίξει με λόγια -και ίσως μελλοντικά με πράξεις- την εδαφική της ακεραιότητα.
Η δήλωση αυτή, που έγινε κατά τη διάρκεια της 4ης Συνόδου Ηγετών της Κριμαϊκής Πλατφόρμας, δεν είναι απλώς ένα ρητορικό τέχνασμα. Είναι μια κίνηση με βαθιές συνέπειες για τις σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας. Παρόλο που η Άγκυρα διατηρεί καλές σχέσεις με τη Μόσχα, οι εντάσεις που δημιουργούνται τώρα ενδέχεται να ανοίξουν νέα μέτωπα. Οι Τούρκοι Τάταροι της Κριμαίας, τους οποίους ο Ερντογάν συνεχίζει να υπερασπίζεται, αποτελούν ένα κρίσιμο κομμάτι της τουρκικής γεωπολιτικής στρατηγικής. Είναι το ανθρώπινο πρόσωπο μιας πολιτικής που αναγνωρίζει την ιστορική της ευθύνη προς τις μειονότητες, αλλά ταυτόχρονα διαχειρίζεται με χειρουργική ακρίβεια τις διεθνείς σχέσεις.
Η πρόσκληση για την επιστροφή της Κριμαίας δεν είναι μόνο συμβολική. Είναι μια στρατηγική κίνηση που δείχνει ότι ο Ερντογάν προσπαθεί να ανακτήσει τον ρόλο της Τουρκίας ως μεσολαβητή και υπερασπιστή της διεθνούς δικαιοσύνης. Αν και η Μόσχα ενδέχεται να αντιδράσει με επιφύλαξη ή και αντίθεση, ο Ερντογάν φαίνεται να κερδίζει έδαφος τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό μέτωπο, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως ηγέτη που δεν φοβάται να σταθεί απέναντι σε παραδοσιακούς συμμάχους, όταν το επιτάσσει το εθνικό συμφέρον.
Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι: Ποια θα είναι η επόμενη κίνηση; Ο Ερντογάν, ακολουθώντας αυτή τη γραμμή, προετοιμάζει το έδαφος για την επόμενη ημέρα της παγκόσμιας διπλωματίας. Κι αν οι σχέσεις του με τη Ρωσία μπουν σε δοκιμασία, δεν αποκλείεται η Τουρκία να αναδυθεί ως βασικός παίκτης σε μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων, όπου τα σύνορα και η εδαφική ακεραιότητα θα αναθεωρηθούν με όρους διεθνούς δικαίου.
O Ερντογάν μόλις έκανε μια κίνηση που θα μείνει στην ιστορία ως το σημείο καμπής μιας νέας εποχής γεωπολιτικών ελιγμών. Το μέλλον θα δείξει αν η κίνηση αυτή θα καταφέρει να ανατρέψει την υπάρχουσα τάξη ή αν απλώς θα είναι μια ακόμα πράξη στο ατελείωτο παιχνίδι των μεγάλων δυνάμεων.
