Η κατάσταση στην Ουκρανία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία ετοιμάζονται για συνομιλίες υψηλού επιπέδου στη Σαουδική Αραβία, ενώ η Ευρώπη μοιάζει παρατηρητής της ίδιας της μοίρας της. Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, αμφισβητεί ανοιχτά τον ρόλο της Ευρώπης στη διαπραγματευτική διαδικασία, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτιμούν αν ο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι πραγματικά πρόθυμος να επιδιώξει την ειρήνη. Στο μεταξύ, η Ουκρανία αισθάνεται πως βρίσκεται εκτός νυμφώνος, καθώς δεν έχει επίσημη πρόσκληση στις συνομιλίες.
Η ερώτηση είναι απλή: Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει και πού οδεύει η κατάσταση; Η απάντηση, ωστόσο, είναι περίπλοκη.
1. Η Ρωσία Πιέζει και Επαναπροσδιορίζει τη Διπλωματία της
Η Ρωσία, μέσω των δηλώσεων Λαβρόφ, δείχνει ξεκάθαρα ότι επιθυμεί να αναδιαμορφώσει το τοπίο της παγκόσμιας διπλωματίας. Δεν αναγνωρίζει την Ευρώπη ως αξιόπιστο συνομιλητή, υποστηρίζοντας ότι δεν επιδιώκει ειρήνη αλλά τη συνέχιση της σύγκρουσης. Αυτό είναι μια στρατηγική τοποθέτηση που εξυπηρετεί τον βασικό στόχο του Κρεμλίνου: να απομονώσει την Ευρώπη και να μεταφέρει το επίκεντρο των συνομιλιών στις ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα, το Κρεμλίνο απορρίπτει εκ των προτέρων οποιαδήποτε συζήτηση για εδαφικές παραχωρήσεις, θέλοντας να ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Αυτή η στάση αυξάνει το διαπραγματευτικό κόστος για τις ΗΠΑ και την Ουκρανία, καθώς καταρρίπτει από την αρχή οποιοδήποτε σενάριο ειρήνης που δεν περιλαμβάνει την αναγνώριση των προσαρτημένων περιοχών ως ρωσικού εδάφους.
2. Οι ΗΠΑ Εξετάζουν τις Εναλλακτικές τους
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Από τη μία, δεν μπορούν να αγνοήσουν τις πιέσεις των συμμάχων τους στην Ευρώπη και στην Ουκρανία. Από την άλλη, η συνεχιζόμενη σύγκρουση είναι οικονομικά και πολιτικά κοστοβόρα.
Η συμμετοχή του Μάρκο Ρούμπιο και άλλων υψηλόβαθμων Αμερικανών αξιωματούχων στις συνομιλίες δείχνει ότι η Ουάσινγκτον δοκιμάζει το έδαφος. Είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί, αλλά όχι με όρους που θα θεωρηθούν «ήττα» έναντι της Ρωσίας. Η στάση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή χαλάρωση των συγκρούσεων, αλλά όχι σε άμεση ειρηνευτική συμφωνία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνάντηση λαμβάνει χώρα λίγο πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει δείξει διάθεση για διάλογο με τη Ρωσία, ίσως βρει έδαφος να αξιοποιήσει τις εξελίξεις για να προωθήσει τη δική του ατζέντα.
3. Η Ευρώπη: Ο Μεγάλος Χαμένος
Η τοποθέτηση του Λαβρόφ σχετικά με τον ρόλο της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις είναι ενδεικτική της γεωπολιτικής αμηχανίας στην οποία βρίσκεται η Γηραιά Ήπειρος. Από την έναρξη του πολέμου, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στηρίξει την Ουκρανία στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά, αλλά δεν έχει αναπτύξει δική της στρατηγική για την επόμενη ημέρα.
Η Ε.Ε. στηρίζεται στη διπλωματία των ΗΠΑ, ενώ παραμένει διχασμένη ως προς το αν και πώς θα μπορούσε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις συνομιλίες. Από τη μία πλευρά, χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία επιδιώκουν να έχουν λόγο στις διαπραγματεύσεις. Από την άλλη, τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία και οι Βαλτικές χώρες, απορρίπτουν κάθε είδους συμβιβασμό με τη Ρωσία. Αυτό το χάσμα καθιστά την Ευρώπη αναξιόπιστο συνομιλητή στα μάτια της Μόσχας.
Αν η Ευρώπη συνεχίσει να μένει εκτός παιχνιδιού, κινδυνεύει να βρεθεί σε μια θέση όπου θα πρέπει απλώς να αποδεχθεί τους όρους που θα επιβάλουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία.
4. Πού Πάει η Κατάσταση;
Οι συνομιλίες στη Σαουδική Αραβία μπορεί να μην οδηγήσουν σε άμεση λύση, αλλά αποτελούν ένα πρώτο βήμα για έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων. Το πιθανότερο σενάριο είναι τα εξής:
- Η Ρωσία θα συνεχίσει να πιέζει για αναγνώριση των εδαφικών κερδών της, ενώ παράλληλα θα προσπαθήσει να αποσπάσει υποχωρήσεις από τις ΗΠΑ.
- Οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν να διατηρήσουν την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία, αλλά με πιο «επιλεκτικό» τρόπο, ενόψει των εκλογών.
- Η Ουκρανία κινδυνεύει να βρεθεί στη δυσάρεστη θέση όπου θα αναγκαστεί να αποδεχτεί μια «μερική ήττα» μέσω διαπραγματεύσεων.
- Η Ευρώπη, αν δεν αναλάβει άμεσα πρωτοβουλίες, θα βρεθεί θεατής σε αποφάσεις που θα επηρεάσουν άμεσα την ασφάλειά της.
Συμπέρασμα: Όταν Δυο Γάιδαροι Μαλώνουν…
Η έκφραση «δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα» ταιριάζει απόλυτα στην κατάσταση. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαπραγματεύονται, η Ουκρανία δεν έχει θέση στο τραπέζι, και η Ευρώπη περιφέρεται σαν σκυλί που ψάχνει ποιος θα του ρίξει ένα κομμάτι κρέας.
Αν κάτι είναι σαφές, είναι ότι η Ρωσία και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ η Ευρώπη απλώς παρακολουθεί. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν το παζάρι θα οδηγήσει σε κάποια συμφωνία ή αν θα συνεχιστεί η αιματοχυσία. Το μόνο βέβαιο είναι πως οι μεγάλοι παίκτες σκέφτονται τα συμφέροντά τους, ενώ η Ευρώπη συνεχίζει να υποδύεται τον αόρατο μεσολαβητή.
