Η πολιτική ιστορία διδάσκει πως το πιο επικίνδυνο εργαλείο χειραγώγησης είναι η αυθαίρετη επίκληση της «κοινής γνώμης». Ποιοι όμως τολμούν να ομιλούν εξ ονόματός της; Ποιοι αναλαμβάνουν να ερμηνεύσουν τη βούληση του λαού, όταν ο ίδιος ο λαός έχει ήδη μιλήσει στις κάλπες;
Αν δεχτούμε ότι η κοινή γνώμη είναι η αντανάκλαση της δημοκρατικής διαδικασίας, τότε η απάντηση δόθηκε με σαφήνεια: 42% στη Νέα Δημοκρατία. Αυτό δεν είναι μια «ερμηνεία». Είναι ένα ποσοτικό και ποιοτικό δεδομένο. Είναι η καταγεγραμμένη επιλογή των πολιτών, η οποία δεν επιδέχεται υποκειμενικών διαμεσολαβητών. Και όμως, την επόμενη κιόλας ημέρα, άρχισε να εμφανίζεται μια άλλη «κοινή γνώμη», κατασκευασμένη σε δημοσιογραφικά γραφεία και αναμεταδιδόμενη από τηλεοπτικά πάνελ.
Το Παράδοξο των Αυτόκλητων Εκπροσώπων
Βουλευτές δεύτερης και τρίτης κατηγορίας, οι οποίοι προσωπικά δεν έχουν λάβει παρά μερικές χιλιάδες ψήφους, εμφανίζονται ως ερμηνευτές της λαϊκής βούλησης. Αποκαλύπτεται έτσι το πολιτικό παράδοξο: δεν είναι η λαϊκή εντολή που καθοδηγεί τη ρητορική τους, αλλά οι επιταγές συγκεκριμένων εκδοτικών και επιχειρηματικών κέντρων. Δεν ερμηνεύουν την κοινή γνώμη· την κατασκευάζουν.
Η πραγματική κοινή γνώμη δεν διαμορφώνεται σε κλειστά γραφεία και συσκέψεις επικοινωνιολόγων. Εκφράζεται μέσω των εκλογών, όπου ο λαός επιλέγει σταθερότητα αντί για τοξικότητα, νομιμοποιώντας συγκεκριμένες πολιτικές και απορρίπτοντας άλλες. Κι όμως, αυτοί που ηττήθηκαν στη λαϊκή ετυμηγορία, συνεχίζουν να επικαλούνται μια «φωνή του λαού» που δεν τους ανήκει.
Πολιτική Αλητεία και Δημοκρατική Υποκρισία
Είναι εξαιρετικά χυδαίο να παρουσιάζονται ως «εκπρόσωποι του λαού» όσοι στις εκλογές απορρίφθηκαν ή όσοι χρησιμοποιούν την κοινοβουλευτική τους έδρα ως εφαλτήριο για προσωπικές ατζέντες. Η δημοκρατία δεν λειτουργεί με επιλεκτική μνήμη. Δεν επιτρέπει σε πολιτικούς με οριακή εκπροσώπηση να καπηλεύονται τη λαϊκή εντολή και να την ερμηνεύουν κατά το δοκούν, αρκεί να βρίσκουν μικρόφωνα και τηλεοπτικές κάμερες πρόθυμες να αναμεταδώσουν τις δηλώσεις τους.
Αυτός ο παραλογισμός θα ήταν σχεδόν γραφικός, αν δεν ήταν επικίνδυνος. Η συνεχής κατασκευή μιας ψευδεπίγραφης «κοινής γνώμης» οδηγεί στη στρέβλωση της δημοκρατικής διαδικασίας. Αντί η πολιτική να καθορίζεται από τις πραγματικές κοινωνικές δυνάμεις, καθορίζεται από «χειροποίητα» αφηγήματα, τα οποία κατασκευάζονται στα ΜΜΕ και επιβάλλονται ως «αυτονόητες αλήθειες».
Η Κάλπη, η Μόνη Αξιόπιστη «Δημοσκόπηση»
Το θεμελιώδες πρόβλημα αυτής της κατάστασης είναι η περιφρόνηση προς την ίδια την εκλογική διαδικασία. Οι εκλογές είναι η μόνη θεσμικά κατοχυρωμένη δημοσκόπηση. Η ετυμηγορία της κάλπης είναι η μόνη αυθεντική έκφραση της λαϊκής βούλησης. Αντί λοιπόν να σεβαστούν το αποτέλεσμα, διάφοροι πολιτικοί και επικοινωνιακοί μηχανισμοί προσπαθούν να το «διορθώσουν» μέσω μιας εναλλακτικής «κοινής γνώμης», την οποία δημιουργούν και επιβάλλουν με ψευδεπίγραφη αυθεντία.
Αυτή είναι η πραγματική απειλή για τη δημοκρατία: όχι οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, όχι οι πολιτικές διαφωνίες, αλλά η συστηματική απόπειρα να αντικατασταθεί η πραγματική λαϊκή εντολή από μια κατασκευασμένη εικόνα της «κοινής γνώμης».
Συμπέρασμα: Σεβασμός στη Δημοκρατία ή Προπαγάνδα;
Η δημοκρατία δεν είναι αλά καρτ. Όταν ο λαός επιλέγει, η επιλογή του δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Η κοινή γνώμη έχει ήδη εκφραστεί και το εκλογικό αποτέλεσμα είναι το μόνο πολιτικό γεγονός που έχει θεσμική και νομική ισχύ. Όλα τα υπόλοιπα είναι προπαγανδιστικά αφηγήματα, που κατασκευάζονται για να αλλοιώσουν τη δημοκρατική νομιμότητα.
Όσοι λοιπόν μιλούν για «τη φωνή του λαού», ας θυμηθούν ότι ο λαός μίλησε. Και μίλησε ξεκάθαρα. Το πρόβλημα είναι ότι κάποιοι δεν άκουσαν ή κάνουν πως δεν άκουσαν.
Πώς η Κυβέρνηση μπορεί να σπάσει την παγίδα της πλαστής «κοινής γνώμης»
Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα επικοινωνιακό τέρας: μια κατασκευασμένη «κοινή γνώμη», που δεν είναι τίποτα άλλο από ένα υβρίδιο συμφερόντων, εκδοτικών ατζέντων και μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει, ούτε θα είναι η τελευταία. Το ερώτημα όμως είναι ξεκάθαρο: πώς μπορεί να ξεπεράσει αυτή την πλαστή εικόνα και να επιβάλει την πραγματική πολιτική νομιμότητα που της δόθηκε από τον ελληνικό λαό;
1. Η πραγματική κοινή γνώμη είναι στην ΚΟΙΝΩΝΙΑ, όχι στα πάνελ
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Κυβέρνηση είναι να παίξει το παιχνίδι των μηχανισμών που προσπαθούν να την «εκτροχιάσουν». Αν μπει στη διαδικασία να απολογείται ή να ακολουθεί ατζέντες που διαμορφώνονται από τους πολιτικούς αντιπάλους της και τα media, θα χάσει τη δυναμική της.
➡ Τι πρέπει να κάνει:
- Να απευθυνθεί απευθείας στην κοινωνία.
- Να ενισχύσει την επικοινωνία μέσω social media και απευθείας παρεμβάσεων του πρωθυπουργού και των υπουργών, παρακάμπτοντας την παραμορφωτική διόπτρα των καθεστωτικών ΜΜΕ.
- Να αξιοποιήσει την κυβερνητική εκπροσώπηση με συγκεκριμένα μηνύματα που θα εδραιώνουν τη σύνδεση με τους πολίτες.
2. Εφαρμογή πολιτικών με άμεσα αποτελέσματα
Η Κυβέρνηση μπορεί να κερδίσει τη μάχη της πραγματικής κοινής γνώμης μόνο με έργα. Αν οι πολίτες βλέπουν αποτελέσματα στην καθημερινότητά τους, δεν θα δώσουν σημασία στις επικοινωνιακές φούσκες.
➡ Τι πρέπει να κάνει:
- Να εστιάσει σε μεταρρυθμίσεις που θα έχουν απτό όφελος για την κοινωνία, όπως η φορολογική ελάφρυνση, η αντιμετώπιση της ακρίβειας και η στήριξη της μεσαίας τάξης.
- Να προχωρήσει σε θεαματικά έργα υποδομών και παρεμβάσεις που θα αλλάξουν την καθημερινότητα των πολιτών.
- Να δείξει μηδενική ανοχή στη γραφειοκρατία και στην αναβλητικότητα.
3. Στρατηγική «γρήγορης αντίδρασης» στα επικοινωνιακά χτυπήματα
Δεν μπορεί η Κυβέρνηση να αφήνει αναπάντητα τα επικοινωνιακά χτυπήματα. Κάθε μέρα που περνάει με fake news και πολιτικές διαστρεβλώσεις χωρίς απάντηση, η εικόνα της Κυβέρνησης αποδυναμώνεται.
➡ Τι πρέπει να κάνει:
- Δημιουργία ειδικού επιτελείου επικοινωνιακής διαχείρισης κρίσεων που θα απαντά άμεσα σε fake news και διαστρεβλώσεις.
- Χρήση πρωτογενών πηγών (π.χ. κυβερνητικά sites, επίσημα social media) για να διαψεύδονται ψευδείς ειδήσεις πριν εδραιωθούν.
- Προβολή θετικών ειδήσεων που δείχνουν τα πραγματικά επιτεύγματα της Κυβέρνησης, πριν τα καπελώσουν τα media.
4. Ξεκάθαρο μήνυμα νομιμοποίησης: Ο λαός μίλησε!
Κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να επιβάλει μια κατασκευασμένη «κοινή γνώμη», η απάντηση πρέπει να είναι σαφής: ο λαός έδωσε εντολή και αυτή υλοποιείται!
➡ Τι πρέπει να κάνει:
- Σε κάθε ευκαιρία να υπενθυμίζεται το αποτέλεσμα των εκλογών ως ο μόνος αδιαμφισβήτητος δείκτης της κοινής γνώμης.
- Να μην επιτρέψει σε βουλευτές χαμηλής πολιτικής ποιότητας να δημιουργούν σύγχυση με δηλώσεις που δεν αντιπροσωπεύουν τη λαϊκή εντολή.
- Όποιος διαφωνεί με την κυβερνητική πολιτική, έχει ξανά εκλογές μπροστά του. Μέχρι τότε, η Κυβέρνηση κυβερνά.
5. Πολιτική κυριαρχία μέσα από την αλήθεια
Οι μηχανισμοί των media και των πολιτικών σκοπιμοτήτων καταρρέουν όταν έρχονται αντιμέτωποι με την αλήθεια.
➡ Τι πρέπει να κάνει:
- Συνεχής ενημέρωση των πολιτών για το έργο της κυβέρνησης με στοιχεία, αριθμούς και απτά αποτελέσματα.
- Χρήση διαδραστικών πλατφορμών όπου οι πολίτες θα βλέπουν πώς υλοποιούνται οι προεκλογικές δεσμεύσεις.
- Στροφή σε νέες μορφές επικοινωνίας όπως διαδικτυακά κανάλια, podcasts και απευθείας live Q&A με τον Πρωθυπουργό και κορυφαίους υπουργούς.
Συμπέρασμα: Η Κυβέρνηση πρέπει να ηγηθεί της ατζέντας, όχι να ακολουθεί
Η Κυβέρνηση έχει στα χέρια της τη δύναμη της νομιμοποίησης. Η κοινωνία αποφάσισε. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να αφήσει τους μηχανισμούς της διαστρέβλωσης να υπονομεύσουν την εντολή που έλαβε. Η απάντηση είναι απλή: έργα, ταχύτητα, αλήθεια και ξεκάθαρη πολιτική κυριαρχία.
Και το πιο βασικό: Να μην πέσει στην παγίδα της απολογίας. Δεν οφείλει να δικαιολογηθεί σε κανέναν αυτόκλητο «ερμηνευτή» της κοινής γνώμης. Η κάλπη μίλησε – και αυτό αρκεί.
