Η σημερινή συγκέντρωση δεν ήταν απλώς μια ακόμα διαμαρτυρία. Ήταν μια κραυγή δικαίου, ένας οργισμένος ψίθυρος χιλιάδων ψυχών, ένα αποτύπωμα μνήμης που δεν ξεθωριάζει. Όταν χιλιάδες άνθρωποι πλημμυρίζουν τις πλατείες, δεν φωνάζουν μόνο για το σήμερα. Φωνάζουν για το χθες, για το αίμα που χύθηκε, για την αδικία που δεν γιατρεύεται, για τις υποσχέσεις που πέταξαν στον αέρα οι πολιτικοί, όπως πετάνε τα μπαλόνια στις μαθητικές γιορτές.
Σήμερα, λοιπόν, ο λαός μίλησε δυνατά, απαίτησε, έκλαψε, τίμησε. Δεν ήταν ένα ακόμη συλλαλητήριο για τα μάτια του κόσμου. Ήταν μια διαθήκη, μια επίμονη απαίτηση για αλήθεια και δικαιοσύνη. Αυτοί που συγκεντρώθηκαν δεν ήταν πιόνια. Δεν ήταν κομπάρσοι σε ένα κακοστημένο πολιτικό θέατρο. Ήταν γονείς που ματώνουν, νέοι που αρνούνται να ξεχάσουν, πολίτες που δεν δέχονται να γίνουν συνένοχοι στη σιωπή. Και όμως…
Τα Άλλα Τέμπη – Όταν η Σιωπή Είναι Συνενοχή
Η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τα γεγονότα. Γράφεται και από τη λήθη. Ποιος θυμάται τα άλλα Τέμπη; Ποιος θυμάται εκείνη την 13η Απριλίου 2003, όταν 21 παιδιά, μαθητές, ξεκίνησαν για ένα ταξίδι ζωής και κατέληξαν νεκρά σε έναν δρόμο-παγίδα;
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εποχής: “Το λεωφορείο που μετέφερε 49 μαθητές της Α’ τάξης του Γενικού Λυκείου Μακροχωρίου Ημαθίας, κινούνταν με κατεύθυνση προς Θεσσαλονίκη. Στο ύψος των Τεμπών, το λεωφορείο συγκρούστηκε με φορτηγό, το οποίο έχασε τον έλεγχο και πέρασε στο αντίθετο ρεύμα”. Το φορτηγό μετέφερε “φύλλα νοβοπάν, τα οποία απελευθερώθηκαν από τη σύγκρουση και μπήκαν μέσα στο λεωφορείο”.
Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό: “21 μαθητές σκοτώθηκαν ακαριαία, 9 τραυματίστηκαν σοβαρά και άλλοι 26 ελαφριά. Τα σωστικά συνεργεία έδωσαν μάχη για πάνω από δύο ώρες για να απεγκλωβίσουν νεκρούς και τραυματίες. Τα νοβοπάν έκοψαν στα δύο το πούλμαν”.
Οι αιτίες της σύγκρουσης ήταν εγκληματικές: “Ο οδηγός οδηγούσε πάνω από τις επιτρεπόμενες ώρες χωρίς διάλειμμα και τα ελαστικά του δεν ήταν σε καλή κατάσταση. Η πρόσδεση του φορτίου ήταν λανθασμένη, το φορτίο ήταν πέντε τόνους άνω του επιτρεπόμενου, και το λεωφορείο ήταν παλιό, έπρεπε να είχε αποσυρθεί από την κυκλοφορία” (πηγή: Eurokinissi).
Την περίοδο εκείνη, το οδικό δίκτυο της Εθνικής Οδού δεν είχε διαχωριστικό διάζωμα, κάτι που “επέτρεψε τη σύγκρουση να γίνει ακόμα πιο καταστροφική”.
Η Δίκη και η Σιωπή
Η δίκη ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2005 και ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010: “Ο οδηγός του λεωφορείου αθωώθηκε, ενώ ο οδηγός της νταλίκας καταδικάστηκε σε κάθειρξη 15 ετών. Οι ιδιοκτήτες της νταλίκας αλλά και του εργοστασίου νοβοπάν, καταδικάστηκαν από 4 μέχρι 14 χρόνια φυλάκισης”. Η εταιρεία κατέβαλε το ποσό των 8.500.000 ευρώ στις οικογένειες των θυμάτων.
Στο σημείο του δυστυχήματος, υπάρχει οκτάγωνο μνημείο που φέρει τις φωτογραφίες των 21 παιδιών. Από κάτω αναγράφεται: “Στο σημείο αυτό, με ευθύνη της πολιτείας και στο βωμό του κέρδους, θυσιάστηκαν οι 21 μαθητές της Α’ τάξης του Λυκείου Μακροχωρίου Ημαθίας”.
Η Αυτοκτονία και η Τραγωδία που Δεν Τελείωσε
Στις 3 Ιουλίου 2022, “ένας 35χρονος που υπήρξε ένας από τους επιζώντες μαθητές της τραγωδίας των Τεμπών του 2003, έβαλε τέλος στη ζωή του”. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, “ο 35χρονος αντιμετώπιζε ψυχολογικά προβλήματα και ποτέ δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το τρομακτικό δυστύχημα και τον θάνατο των 21 συμμαθητών του”.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, μια άλλη τραγωδία συνέβη το 2024: “Μαθήτρια στην τάξη του 2003 που αποδεκατίστηκε από το δυστύχημα στα Τέμπη, ήταν και η φερόμενη βρεφοκτόνος στη Βέροια που δολοφόνησε το μόλις 6 μηνών μωρό της”. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, “η γυναίκα αντιμετώπιζε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα και είχε δηλώσει ότι η τραγωδία των Τεμπών την είχε σημαδέψει”.
Η Ψυχολογία του Πλήθους – Και οι Χρήσιμοι Νεκροί
Ο Φρόιντ είχε μιλήσει για το πλήθος. Για τη δύναμή του, αλλά και για το πώς χειραγωγείται. Σήμερα, οι πολιτικοί, οι δικηγόροι, τα εργαλεία της επικοινωνίας, το κατευθυνόμενο μιντιακό σύστημα έχουν μάθει να χρησιμοποιούν τη θλίψη. Κάποτε, οι χαμένοι γονείς είχαν φωνή. Σήμερα, είναι απλώς ένας τηλεοπτικός χρόνος, ένα ακόμα βίντεο στις ειδήσεις, ένα hashtag.
Το Μήνυμα
Σήμερα, ο λαός έστειλε μήνυμα. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό. Όμως, αν δεν ανατρέξουμε στα άλλα Τέμπη, αν δεν θυμηθούμε τους άλλους νεκρούς, αν δεν μάθουμε από τα λάθη του παρελθόντος, τότε είμαστε καταδικασμένοι να τα ξαναζήσουμε.
Τα παιδιά του 2003 ζητούν δικαίωση. Όχι μόνο τα παιδιά του 2023. Όχι επιλεκτική δικαιοσύνη. Όχι επιλεκτική μνήμη.
