Στα κατεχόμενα της Κύπρου, μια κραυγή αντήχησε βράδυ Τρίτης στους δρόμους της Λευκωσίας, και δεν ήταν απλώς πολιτική. Ήταν υπαρξιακή. Χιλιάδες Τουρκοκύπριοι, με μπροστάρηδες τους δασκάλους τους, τις συντεχνίες, τους φοιτητές, τους πολίτες, βροντοφώναξαν το αδιανόητο – για την Άγκυρα:
«Η Κύπρος είναι κοσμική και κοσμική θα παραμείνει.»
Αν αυτή η φράση μοιάζει αυτονόητη για ένα ευρωπαϊκό ακροατήριο, για την τουρκοκυπριακή κοινωνία – και για τη διαρκή τουρκική επιτήρηση πάνω της – συνιστά πράξη αντίστασης.
Τι σημαίνει “Κοσμικό Κράτος” στα Κατεχόμενα σήμερα;
Δεν είναι απλά αίτημα για διαχωρισμό κράτους και θρησκείας. Είναι άρνηση ενός ολόκληρου συστήματος επιβολής από την Τουρκία του Ερντογάν, που επιχειρεί να ανασχηματίσει τα Κατεχόμενα κατά το πρότυπο της ισλαμοσυντηρητικής Ανατολίας.
Η διαμαρτυρία δεν στρεφόταν μόνο κατά της φτωχοποίησης, της διαφθοράς ή της ενεργειακής ανεπάρκειας, αλλά και ενάντια στην εισαγωγή θρησκευτικής πολιτικής μέσω «ιμάμ χατίπ» σχολείων, της αναγκαστικής μαντίλας, της επιτήρησης της δημόσιας ζωής από θεοκρατικές λογικές.
Πίσω από τα πανό, ορατή η αγωνία για απώλεια ταυτότητας. Οι Τουρκοκύπριοι δεν θέλουν να γίνουν πειθαρχημένοι Τούρκοι πολίτες δεύτερης διαλογής. Θέλουν να παραμείνουν Ευρωπαίοι Μουσουλμάνοι της Μεσογείου, με κεκτημένα δικαιώματα, ανοχή, εκκοσμίκευση και πολιτισμική αυτονομία.
Η Άγκυρα και η απώλεια της “καρδιάς” των Τουρκοκυπρίων
Το πιο ριζοσπαστικό σύνθημα ήταν το:
«Άγκυρα, πάρε τα χέρια σου από πάνω μας.»
Πρόκειται για ρήγμα ιστορικών διαστάσεων. Οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι πια δεδομένοι «σύμμαχοι» του τουρκικού σχεδίου. Αντιθέτως, πολιτισμικά και πολιτικά, μετατοπίζονται. Η παρέμβαση της Τουρκίας όχι μόνο δεν ενισχύει το ψευδοκράτος, αλλά διαβρώνει την ίδια του την κοινωνική βάση.
Ενός ψευδοκράτους που δεν κυβερνάται από την «εκλεγμένη» ηγεσία του, αλλά από τους απεσταλμένους της Άγκυρας, υπό καθεστώς επιβολής, επιτήρησης και εξάρτησης.
Τι σημαίνει για το Κυπριακό αυτή η αφύπνιση;
Η κραυγή για κοσμικότητα είναι στην πραγματικότητα κραυγή για αυτοπροσδιορισμό. Αντίθετα με το αφήγημα της διχοτόμησης, πολλοί Τουρκοκύπριοι δεν επιθυμούν άλλο να ταυτίζονται με την Τουρκία. Δεν ζητούν «δύο κράτη», αλλά ανεξαρτησία, πολιτική αξιοπρέπεια και μια θέση στη Δύση.
Αυτό μπορεί να επηρεάσει ριζικά τις ισορροπίες:
-
Απονομιμοποιεί το αφήγημα της Άγκυρας περί τουρκικής «προστασίας».
-
Ανοίγει δίαυλο επικοινωνίας με την Ελληνοκυπριακή πλευρά, υπό όρους ισότητας και σεβασμού.
-
Επανατοποθετεί την τουρκοκυπριακή κοινότητα ως Ευρωπαϊκό υποκείμενο, και όχι ως τουρκικό εξάρτημα.
Η διχοτόμηση χάνει έδαφος όταν ο ίδιος ο τουρκοκυπριακός λαός αρνείται τη συγχώνευση με την Τουρκία.
Τι σημαίνει για τους δύο λαούς;
Για τους Ελληνοκυπρίους, το μήνυμα αυτό απαιτεί αναγνώριση και κατανόηση. Όχι ως τακτικισμός, αλλά ως ευκαιρία επαναπροσέγγισης. Χωρίς υπεροψία, χωρίς πατερναλισμό.
Για τους Τουρκοκύπριους, είναι ένα σημείο καμπής: η πρώτη μεγάλη, ανοιχτή, λαϊκή πράξη απόρριψης του τουρκικού εναγκαλισμού. Αν κάτι τους καθιστά πλέον γεωπολιτικό παράγοντα, είναι το ίδιο τους το αίτημα: να ορίζουν μόνοι την ταυτότητά τους.
Τι πραγματικά φώναζαν οι Τουρκοκύπριοι;
Ότι δεν είναι απλά μια κοινότητα υπό κατοχή. Είναι μια κοινωνία με ιστορική συνείδηση, με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, με απαιτήσεις από το μέλλον.
Και αυτό, είτε το θέλει η Άγκυρα είτε όχι, αλλάζει τα πάντα.
