Η βεβήλωση ενός άχρονου τόπου και η άρνηση της ιστορίας από ένα κοσμικό καθεστώς
Στην καρδιά της χριστιανικής μνήμης και της παγκόσμιας πνευματικότητας, εκεί που ο Μωυσής άκουσε τη φωνή του Θεού από τη φλεγόμενη βάτο και έλαβε τις Δέκα Εντολές, στέκει εδώ και 15 αιώνες η Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά. Όχι ως μουσείο. Όχι ως ερείπιο. Αλλά ως ζωντανός φάρος πίστης, προσευχής, ασκητικής ζωής και ειρηνικού διαλόγου των θρησκειών, χτισμένος από τον Ιουστινιανό τον Μέγα για να αγκαλιάσει τα απομεινάρια της Αγίας Αικατερίνης και να φυλάξει τη φλόγα της Θείας Αποκάλυψης.
Κι όμως. Σήμερα, εν έτει 2025, η Αίγυπτος ανακοινώνει – ύστερα από δικαστική απόφαση – ότι η Μονή περνά στα χέρια του κράτους. Δημεύει την περιουσία της. Κάνει έξωση στους μοναχούς. Τη μετατρέπει, λέει, σε “μουσείο προς όφελος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς”. Δηλαδή, από έρημος προσευχής, σε τουριστικό κουβούκλιο φωτογραφιών.
Πνευματική γενοκτονία με νομικά προσωπεία
Αυτό που επιχειρείται δεν είναι απλώς ένα νομικό πραξικόπημα. Είναι μια πνευματική γενοκτονία. Μια ασέβεια πρωτοφανούς κλίμακας που δεν στρέφεται μόνο κατά του ελληνικού στοιχείου ή της Ορθοδοξίας. Στρέφεται κατά της ίδιας της πίστης ως ζωντανής παρουσίας στον κόσμο. Είναι ένα πλήγμα στην έννοια του ιερού χώρου – εκεί όπου η πίστη γίνεται ζωή και όχι μνημείο.
Οι Αιγυπτιακές αρχές, άλλοτε σε ρόλο προστάτη και άλλοτε τιμωρού, αντιμετωπίζουν τη Μονή όχι ως παγκόσμιο ταμείο πνευματικότητας, αλλά ως ακίνητη περιουσία προς διαχείριση. Αγνοούν – ή προσποιούνται ότι αγνοούν – ότι το Σινά δεν είναι «περιουσιακό στοιχείο», αλλά ιερό παλμογράφημα της συνάντησης Θεού και Ανθρώπου. Της ίδιας της Θεοφανείας.
Κι αν πράγματι, όπως υποστηρίζει ο Δρ. Αμπντέλ Ραχίμ Ριχάν, η απόφαση «είναι προς όφελος των μοναχών», τότε γιατί αυτοί ετοιμάζουν παγκόσμια κινητοποίηση, μιλώντας για την χειρότερη στιγμή στα 1.500 χρόνια ιστορίας τους;
Η θεολογία του τόπου
Στην Ορθοδοξία ο τόπος δεν είναι ουδέτερος. Δεν είναι απλώς φόντο πίστης. Είναι μέτοχος της Χάριτος. Η έρημος του Σινά δεν είναι ένας άγονος γεωγραφικός τόπος. Είναι τοπίο ιερής πατρότητας. Εκεί η φωνή του Θεού έγινε άκουσμα. Εκεί η ακοή της ανθρωπότητας άγγιξε το Αποκαλυπτικό.
Το μοναστήρι είναι η συνέχεια αυτού του διαλόγου. Είναι το άγιο καμίνι όπου η φωνή του Θεού αναπαύεται στη σιωπή των ασκητών. Η Μονή του Σινά δεν είναι απλώς ένα ελληνικό ή βυζαντινό κληροδότημα – είναι ένα παγκόσμιο σύμβολο του “θεοείδους ανθρώπου”.
Αν αυτό χαθεί, δεν θα έχουμε απλώς άλλη μια απώλεια στον θρησκευτικό χάρτη. Θα έχουμε μια απόσυρση του Θείου από τον δημόσιο χώρο, μια σιγή του ιερού, ένα είδος μεταφυσικού “ξεριζώματος”.
Πολιτική και θεολογία: όταν οι υποσχέσεις σιωπούν
Πολιτικά, η απόφαση της αιγυπτιακής δικαιοσύνης συνιστά εμπαιγμό και διπλωματική προσβολή. Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις του Προέδρου Σίσι προς τον Πρωθυπουργό Μητσοτάκη, παρά τις επίσημες συζητήσεις και συμφωνίες, η Μονή πλήττεται βάναυσα.
Αντί να τιμηθεί ως γέφυρα πολιτισμών και πίστης, αντιμετωπίζεται ως πολυκατοικία χωρίς ενοικιαστικό συμβόλαιο. Το μήνυμα προς την παγκόσμια χριστιανοσύνη είναι τρομακτικό: κανένας ιερός τόπος δεν είναι ασφαλής αν δεν συμφέρει τον κοσμικό διαχειριστή του.
Η αβεβαιότητα για το εάν η απόφαση αφορά μόνο τα περιουσιακά στοιχεία ή και τον ίδιο τον ναό, είναι απλώς προπέτασμα διπλωματικού καπνού. Οι μοναχοί ήδη εξορίζονται από τα κελιά τους. Τους παραχωρείται η «άδεια» να προσεύχονται για όσο το κράτος θέλει. Πρόκειται για προσευχή υπό επιτήρηση.
Η απάντηση της Εκκλησίας και του πολιτισμένου κόσμου
Η Εκκλησία της Ελλάδος, μέσω του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου, ήδη εξέφρασε την αγανάκτησή της. Η ελληνική Πολιτεία αναμένει διευκρινίσεις. Όμως εδώ απαιτείται κάτι βαθύτερο: μία πλανητική υπεράσπιση της πνευματικότητας, όχι απλώς διεκδίκηση εδαφών.
Αυτό που παίζεται στο Σινά δεν είναι η κυριότητα κάποιων στρεμμάτων. Είναι η μάχη ανάμεσα στον πολιτισμό της προσευχής και στον πολιτισμό της τουριστικής λεηλασίας.
Η χριστιανική σοφία δεν απαντά με μίσος, αλλά με μαρτυρία. Και η μεγαλύτερη μαρτυρία σήμερα είναι η παγκόσμια αφύπνιση απέναντι σε μια νέα μορφή ήπιας, διοικητικής εικονομαχίας.
Όπως κάποτε στην Κωνσταντινούπολη οι εικόνες ποδοπατήθηκαν, τώρα στο Σινά οι ζωντανές εικόνες του Χριστού – οι μοναχοί – εκτοπίζονται στο όνομα ενός πολιτιστικού «εκσυγχρονισμού».
Η Μονή Σινά είναι ό,τι απέμεινε από τη φωνή του Θεού στον κόσμο
Η σιωπή της Μονής Σινά δεν θα είναι απλώς μοναχική. Θα είναι η σιωπή ενός Θεού που εξορίζεται από τους τόπους Του. Αν αυτό επιτρέψουμε να συμβεί, τότε οι “εκκλησίες χωρίς Εκκλησία”, τα μουσεία χωρίς Θεό, και τα αξιοθέατα χωρίς Πίστη, θα γίνουν η νέα κανονικότητα.
Και τότε, ο κόσμος δεν θα έχει ανάγκη από μοναστήρια. Θα έχει ανάγκη από θαύματα που δεν συμβαίνουν πια.
