«Αν είχαν μείνει στην Ελλάδα, τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν θα υπήρχαν». Αυτό ξεστόμισε, με το θράσος του αμαθούς και την ειρωνεία του αποικιοκράτη, ο Νάιτζελ Φάρατζ – ο άνθρωπος που παριστάνει τον σωτήρα της Βρετανίας από την Ευρώπη, και τώρα δηλώνει “προστάτης” της Ιστορίας. Δεν πρόκειται μόνο για άγνοια, αλλά για μια χυδαία παραχάραξη της αλήθειας: όχι, κύριε Φάρατζ, δεν σώσατε τίποτα. Κλέψατε, διαμελίσατε και επιμένετε να νομιμοποιείτε το έγκλημα.
Η μεγαλύτερη απόδειξη; Οι Καρυάτιδες.
Πέντε Καρυάτιδες στέκουν σήμερα στο Μουσείο της Ακρόπολης. Ζωντανές. Απτές. Προστατευμένες. Περήφανες. Και η έκτη; Βρίσκεται φυλακισμένη στο Βρετανικό Μουσείο. Λείπει. Και λείπει γιατί ο Έλγιν, χωρίς καμία ηθική ή αρχαιολογική νομιμοποίηση, την ξερίζωσε με λοστούς και πριόνια, κατέστρεψε τον ναό, πλήρωσε μερικούς Οθωμανούς αξιωματούχους και πούλησε το εμπόρευμα στο Λονδίνο. Δεν τη «διέσωσε». Τη λεηλάτησε. Και μαζί της τεμάχισε ένα μοναδικό μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ποια ήταν η Ελλάδα τότε, ποια είναι τώρα.
Το 1801, η Ελλάδα ήταν υπό οθωμανικό ζυγό. Δεν υπήρχε κράτος να προστατέψει τα μνημεία της. Ήταν όπως αν σήμερα κάποιος λεηλατούσε τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ επειδή “το κράτος ήταν αδύναμο”. Σήμερα όμως, η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα μουσεία στον κόσμο — το Μουσείο της Ακρόπολης. Τα γλυπτά μπορούν να επιστρέψουν σπίτι τους, στον τόπο τους, στο φως που τα γέννησε. Και ναι, θα υπήρχαν. Όπως υπάρχουν οι Καρυάτιδες. Όπως υπάρχει ο Παρθενώνας. Όπως υπάρχουμε και εμείς.
Δεν είναι υπόθεση συναισθηματική. Είναι ζήτημα δικαιοσύνης.
Ούτε ο Φάρατζ, ούτε η Τρας, ούτε κανένας «προστάτης» της λεηλασίας, δεν μπορεί να αλλάξει την αλήθεια: τα Γλυπτά αφαιρέθηκαν βίαια, σε καιρό κατοχής, και πρέπει να επιστραφούν. Δεν είναι “δικά σας”, είναι ΔΑΝΕΙΣΜΕΝΑ από την Ιστορία. Και η Ιστορία δεν ανήκει στον κατακτητή, αλλά στον λαό που τη δημιούργησε.
Η επιστροφή τους δεν είναι πράξη φιλανθρωπίας, είναι πράξη πολιτισμού.
Κι όσο κι αν φωνασκεί ο Φάρατζ, οι φωνές της δικαιοσύνης και του παγκόσμιου σεβασμού πληθαίνουν. Ο χρόνος τελειώνει. Τα Γλυπτά θα επιστρέψουν. Όχι γιατί το θέλετε εσείς, αλλά γιατί το απαιτεί το δίκαιο.
