“Αυτός που σώζει τη χώρα του δεν παραβιάζει κανένα νόμο.”
Έτσι μίλησε ο Ντόναλντ Τραμπ, αντλώντας έμπνευση από τον Μέγα Ναπολέοντα. Ένας αυτοκράτορας των αιώνων του πολέμου συναντά τον πιο αμφιλεγόμενο ηγέτη της σύγχρονης Αμερικής. Η ιστορία, όμως, είναι γεμάτη παραδοξότητες. Διότι, όπως ο ίδιος ο Βοναπάρτης δεν δίστασε να ξαναγράψει το νομικό σύστημα της Ευρώπης, έτσι κι ο Τραμπ μοιάζει να αμφισβητεί το ίδιο το πλαίσιο της αμερικανικής δημοκρατίας.
Ο Λόγος της Ιστορίας: Όταν ο Ηγέτης Γίνεται Νόμος
Ο Ναπολέων δεν υπήρξε ποτέ ένας τυχαίος πολέμαρχος. Δεν ήταν ένας απλός στρατηγός που κατέκτησε εδάφη και προκάλεσε δέος. Ήταν ο άνθρωπος που μετέτρεψε το χάος της Γαλλικής Επανάστασης σε έναν συμπαγή κρατικό μηχανισμό. Ο Ναπολεόντειος Κώδικας, που ακόμη καθορίζει νομικά συστήματα της Ευρώπης, δεν ήταν απλώς ένα νομικό κείμενο – ήταν το θεμέλιο μιας νέας αυτοκρατορίας, όπου η βούληση του ηγέτη καθίστατο Νόμος.
Ο Τραμπ σήμερα επιχειρεί να απορροφήσει αυτήν την έννοια. Δεν μιλάει απλώς ως ένας πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ αλλά ως μια ζωντανή πολιτική δύναμη που διεκδικεί να γίνει το ίδιο το κράτος. “Αν εγώ σώζω την Αμερική, τότε τίποτα δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο.” Αυτό είναι το μήνυμά του.
Αλλά ποιος ορίζει την “σωτηρία”; Ο Ναπολέων έφτασε μέχρι τη Μόσχα και κατέρρευσε στο Βατερλώ. Ο Τραμπ βαδίζει προς το δικό του πεδίο μάχης, εκεί που η νομική και η πολιτική του ύπαρξη συγκρούονται.
Αυταρχισμός ή Δυναμισμός;
Οι υποστηρικτές του βλέπουν στο πρόσωπό του έναν σωτήρα, έναν άνθρωπο που δεν λυγίζει απέναντι στο «βαθύ κράτος», ένα πολιτικό τέρας που πρέπει να καταστραφεί για να αναγεννηθεί η πραγματική Αμερική. Οι εχθροί του τον κατηγορούν ότι παίζει με την ίδια τη δημοκρατία, ότι δεν αποδέχεται τους περιορισμούς της εξουσίας και ότι επιδιώκει να γίνει ένας “σύγχρονος αυτοκράτορας”.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ο ίδιος ο Τραμπ. Το πρόβλημα είναι η εποχή μας. Όπως ο Ναπολέων γεννήθηκε μέσα από το χάος της Γαλλικής Επανάστασης, έτσι κι ο Τραμπ είναι το προϊόν της πολιτικής φθοράς, του θυμού των λαών, της απογοήτευσης για το πολιτικό κατεστημένο.
Η Δικαιοσύνη ως Πεδίο Μάχης
Ο Ναπολέων δεν είχε ανάγκη από δικαστικές αποφάσεις. Τις έγραφε ο ίδιος. Ο Τραμπ, όμως, αντιμετωπίζει έναν μηχανισμό που δεν ελέγχει. Στις ΗΠΑ, το Ανώτατο Δικαστήριο δεν είναι ένα όργανο που μπορεί να διαλύσει με ένα διάταγμα. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι δεν είναι ένας στρατός που μπορεί να νικήσει με ένα τελεσίγραφο. Η δημοκρατία, παρά τις αδυναμίες της, δεν κατακτάται τόσο εύκολα όσο ένα πεδίο μάχης.
Το μήνυμά του μπορεί να γοητεύει όσους νιώθουν ότι η Αμερική έχει προδοθεί από τις ελίτ, αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Ο Ναπολέων ήταν ένας στρατιωτικός ιδιοφυΐα που μετασχημάτισε την Ευρώπη. Ο Τραμπ είναι ένας πολιτικός παίκτης που προσπαθεί να πείσει ότι η δύναμη του λαού πρέπει να ξεπερνά τους θεσμούς.
Τελικό Συμπέρασμα:
Ο Τραμπ δεν είναι Ναπολέων, αλλά η εποχή του θυμίζει τις δικές του αυταπάτεςΗ ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ακριβώς. Ο Ναπολέων έγραψε τους νόμους. Ο Τραμπ προσπαθεί να τους παρακάμψει. Ο Ναπολέων έφτιαξε μια αυτοκρατορία, ο Τραμπ προσπαθεί να αναμορφώσει μια δημοκρατία με εργαλεία που ανήκουν σε μια άλλη εποχή.
Το ερώτημα που τίθεται, όμως, είναι το εξής:
Αν το δίκιο του ισχυρού καθορίζει την ιστορία, τότε ποιος θα σταθεί να γράψει το τέλος της;
Αν ο Τραμπ είναι ο νέος Ναπολέων, τότε η Αμερική οφείλει να αναρωτηθεί: σε ποιο Βατερλώ θα τον συναντήσει;
“Η εξουσία δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ικανότητα να γράφεις ιστορία με τη βούλησή σου.” – Ναπολέων Βοναπάρτης
