Υπάρχουν ειδήσεις που προκαλούν γέλιο.
Υπάρχουν ειδήσεις που προκαλούν οργή.
Και υπάρχουν ειδήσεις που πρέπει πρώτα να προκαλέσουν… σκέψη.
Η περίπτωση δασκάλας που δεν γνωρίζουμε, κατήγγειλε στην Αστυνομία 6χρονο μαθητή ότι “της θώπευσε το στήθος”, δεν είναι απλώς ένα παράξενο επεισόδιο.
Αναδεικνύει κάτι βαθύτερο:
τον τρόπο που η κοινωνία μας αντιλαμβάνεται την παιδική συμπεριφορά
και τον τρόπο που οι ενήλικες προβάλλουν τους δικούς τους φόβους και βιώματα στα παιδιά.
Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 6 ΕΤΩΝ
Η επιστήμη της αναπτυξιακής ψυχολογίας είναι σαφής:
Στην ηλικία των 5-7 ετών το παιδί βρίσκεται στο στάδιο της:
-
σωματικής εξερεύνησης του κόσμου
-
έντονης κινητικότητας
-
χαμηλού ελέγχου παρορμήσεων
-
ελλιπούς αντίληψης κοινωνικών ορίων
-
απουσίας σεξουαλικής πρόθεσης
Το παιδί δεν αντιλαμβάνεται το σώμα με τον τρόπο που το αντιλαμβάνεται ο ενήλικας.
Οι έννοιες:
-
“ερωτισμός”
-
“σεξουαλικότητα”
-
“σώμα ως αντικείμενο”
είναι άγνωστες.
Για το παιδί, το ανθρώπινο σώμα είναι:
-
αγκαλιά
-
τρέξιμο
-
σύγκρουση
-
παιχνίδι
-
επαφή
Η πιθανότητα ένα 6χρονο να “θωπεύσει” με την έννοια που εννοεί ο ενήλικας, θεωρείται από τους ειδικούς σχεδόν μηδενική.
Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΝΗΛΙΚΑ – ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ
Η δασκάλα βρίσκεται σε ένα πλαίσιο:
-
ευθύνης
-
φόβου
-
πίεσης
-
πιθανής υπερευαισθησίας σε θέματα ασφάλειας
Τα τελευταία χρόνια, με υποθέσεις κακοποίησης να κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση, πολλοί εκπαιδευτικοί φοβούνται:
-
μήπως κατηγορηθούν
-
μήπως κατηγορηθούν ότι δεν αντέδρασαν
-
μήπως υπάρξει παρεξήγηση
Αυτό δημιουργεί ένα φαινόμενο που στην ψυχολογία ονομάζεται:
υπερ-ερμηνεία αθώων συμπεριφορών
όπου ο ενήλικας “διαβάζει” ερωτική πρόθεση εκεί όπου υπάρχει απλώς:
-
αδεξιότητα
-
τυχαία επαφή
-
ανάγκη για εγγύτητα
-
κινητική παρόρμηση
ΠΡΟΒΟΛΗ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΛΕΙΔΙ
Στην ψυχανάλυση υπάρχει ένας κρίσιμος όρος:
projection – προβολή
Όταν ο ενήλικας αποδίδει στο παιδί συναισθήματα ή προθέσεις που ανήκουν στον ίδιο.
Ένας ενήλικας μπορεί να έχει:
-
φόβους
-
τραύματα
-
προκαταλήψεις
-
υπερευαισθησία σε θέματα σώματος
και να τα “φορέσει” στο παιδί.
Το παιδί όμως δεν συμμετέχει σε αυτή την ερμηνεία.
Είναι απλώς το “καμβάς” πάνω στον οποίο ο ενήλικας γράφει τις δικές του ιστορίες.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ
Ζούμε σε εποχή όπου:
-
το σώμα έχει υπερσεξουαλικοποιηθεί
-
τα όρια έχουν θολώσει
-
η καχυποψία έχει αυξηθεί
-
η κοινωνία έχει χάσει την εμπιστοσύνη της
Αποτέλεσμα;
να βλέπουμε κινδύνους εκεί που υπάρχει παιδικότητα
και να αγνοούμε πραγματικούς κινδύνους όταν εμφανίζονται
Αυτό το περιστατικό λοιπόν δεν αφορά μόνο μία τάξη.
Αφορά την κοινωνική μας ψυχολογία.
ΠΟΙΟΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ;
Με βάση τα δεδομένα:
-
το παιδί δεν χρειάζεται ψυχολόγο λόγω πρόθεσης
ίσως μόνο για κινητικό έλεγχο ή κοινωνικούς κανόνες -
η δασκάλα ίσως χρειάζεται υποστήριξη για:
• διαχείριση φόβου
• διαχωρισμό ατυχήματος και πρόθεσης
• επεξεργασία προσωπικών ευαισθησιών -
η κοινωνία σίγουρα χρειάζεται:
• εκπαίδευση στη διαχείριση του παιδικού σώματος
• κατανόηση αναπτυξιακών σταδίων
• αποφυγή υπερσεξουαλικοποίησης της παιδικής συμπεριφοράς
Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΟΒΑΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ
Το παιδί δεν είναι μικρός ενήλικας.
Το λάθος μας είναι ότι ερμηνεύουμε την παιδική συμπεριφορά με ενήλικους κώδικες.
Εκεί γεννιούνται:
-
παρεξηγήσεις
-
κατηγορίες
-
φόβοι
-
κοινωνικός πανικός
Η ψυχολογία επιμένει:
Η πρόθεση είναι βασικό στοιχείο κάθε πράξης.
Και στα 6 χρόνια, πρόθεση τέτοιου τύπου δεν υπάρχει
