Επιτρέπεται σε αρχηγούς κομμάτων και βουλευτές να μιλούν έτσι;
Το εύκολο στην ιστορία με τον ΟΠΚΕΠΕ, είναι να ΧΤΥΠΑΣ αλύπητα τον… Φραπέ. Το καταλαβαίνουν όλοι, και οι πιό πολλοί εξοργιστήκαμε, για τις ανόητες και καταδικαστέες πρακτικές. Σε αυτή την γωνιά, θα μιλήσουμε για την άλλη πλευρά, για τους …ΤΙΜΩΡΟΥΣ. Πάμε λοιπόν: Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική δεν εκφυλίζεται απλώς. Απογυμνώνεται.
Η συνεδρίαση της Εξεταστικής Επιτροπής με την εξέταση του Γιώργου Ξυλούρη δεν ήταν μια σκληρή κοινοβουλευτική διαδικασία. Ήταν ένα θεσμικό ατύχημα. Ένα επεισόδιο όπου η Βουλή έμοιαζε λιγότερο με ναό της Δημοκρατίας και περισσότερο με ανακριτικό υπόγειο, όπου κυριάρχησαν οι προσβολές, οι υπαινιγμοί, οι προσωπικές στοχοποιήσεις και η πολιτική χυδαιότητα.
Το ερώτημα δεν είναι αν ο μάρτυρας όφειλε να απαντήσει.
Το ερώτημα είναι αν επιτρέπεται σε αρχηγό κόμματος και βουλευτές να συμπεριφέρονται έτσι.
Από τον έλεγχο στην ταπείνωση
Η κοινοβουλευτική εξέταση έχει σκοπό τη διερεύνηση ευθυνών, όχι την ηθική εξόντωση.
Όταν όμως ο διάλογος κατρακυλά σε φράσεις όπως «θα τον γαμήσετε», «θα τον ξεκωλώσετε», όταν γίνεται δημόσια συζήτηση για το αυτοκίνητο του παιδιού ενός μάρτυρα, για το επάγγελμά του, για το «πώς γίνεται να έχει Πόρσε», τότε η διαδικασία παύει να είναι πολιτική και μετατρέπεται σε λαϊκό δικαστήριο.
Ρωτάμε ευθέως:
– Είναι θεσμικά ανεκτό να ανακρίνονται τα παιδιά μαρτύρων;
– Είναι δημοκρατικό να χρησιμοποιείται η κοινωνική δυστυχία («οι αγρότες πεινάνε») ως ηθικό ρόπαλο;
– Είναι επιτρεπτό να τίθενται ερωτήματα όχι για πράξεις, αλλά για κοινωνικό φθόνο;
Αν αυτά γίνονται στο όνομα της κάθαρσης, τότε η κάθαρση έχει ήδη χαθεί.
Η πολιτική δεν είναι ούτε καφενείο ούτε εισαγγελία
Η Βουλή δεν είναι καφενείο για προσωπικές προσβολές.
Ούτε όμως και εισαγγελία για απειλές, χαρακτηρισμούς περί «μαφίας», «ομερτάς» και «κακοποιών στοιχείων», χωρίς τελεσίδικες κρίσεις.
Όταν αρχηγοί κομμάτων υιοθετούν γλώσσα ποινικής καταδίκης, όταν αποδίδουν προθέσεις, απειλές και εγκληματικό ήθος εντός κοινοβουλίου, τότε καταλύεται η διάκριση των ρόλων. Η πολιτική εξουσία παριστάνει τη δικαιοσύνη. Και αυτό είναι επικίνδυνο.
Ο θεσμικός κατήφορος είναι συλλογικός
Το πρόβλημα δεν είναι ένα πρόσωπο.
Δεν είναι καν μια πολιτική πλευρά.
Το πρόβλημα είναι ότι όλοι πλέον ανέχονται:
– την προσωπική προσβολή ως εργαλείο πολιτικής πίεσης
– την οικογενειακή στοχοποίηση ως μέθοδο «αποδόμησης»
– τη φωνασκία αντί του επιχειρήματος
– την ηθική υπεροψία αντί της απόδειξης
Και το χειρότερο: όλα αυτά βαφτίζονται «αγώνας για τη διαφάνεια».
Αν αυτό είναι πολιτικός έλεγχος, τότε η Δημοκρατία χάνει το μέτρο
Η Δημοκρατία δεν φοβάται τον έλεγχο.
Φοβάται όμως τον εξευτελισμό των θεσμών.
Όταν μια Εξεταστική Επιτροπή γίνεται πεδίο απειλών, κραυγών, προσωπικών χαρακτηρισμών και οικογενειακής διαπόμπευσης, τότε δεν αποκαλύπτεται η αλήθεια.
Καταρρέει το κύρος της Βουλής.
Και τότε ο πολίτης δεν μαθαίνει ποιος φταίει.
Μαθαίνει μόνο ότι κανείς δεν σέβεται πια τίποτα.
Αυτό δεν αφορά ένα κόμμα. Αφορά όλα
Όποιος πιστεύει ότι όσα εκτυλίχθηκαν στην Εξεταστική Επιτροπή αφορούν ένα μόνο πολιτικό πρόσωπο ή ένα μόνο κόμμα, χάνει το πραγματικό πρόβλημα.
Η εικόνα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας που μετατρέπεται σε πεδίο προσωπικής σύγκρουσης, η χρήση προσβλητικής γλώσσας, οι ερωτήσεις για παιδιά, οικογένειες, περιουσιακά στοιχεία τρίτων και τα υποτιμητικά προσωνύμια δεν έχουν κομματικό χρώμα.
Αυτές οι πρακτικές έχουν υιοθετηθεί, σε διαφορετικές στιγμές, από όλα τα κόμματα. Άλλοτε ως επίθεση, άλλοτε ως άμυνα. Άλλοτε ως «αποκάλυψη», άλλοτε ως «ηθική υπεροχή». Το αποτέλεσμα, όμως, είναι πάντα το ίδιο:
η Βουλή παύει να λειτουργεί ως χώρος θεσμικού ελέγχου και μετατρέπεται σε σκηνή πολιτικής ανθρωποφαγίας.
Όταν η πολιτική αντιπαράθεση κατεβαίνει στο επίπεδο της προσωπικής ταπείνωσης, τότε κανείς δεν δικαιώνεται. Ούτε η αντιπολίτευση, ούτε η κυβέρνηση, ούτε – κυρίως – η Δημοκρατία.
Η Δίκαιη Κρίση δεν γεννιέται μέσα στον θόρυβο
Η δίκαιη κρίση απαιτεί αποδείξεις, ψυχραιμία, κανόνες και σεβασμό.
Δεν γεννιέται μέσα σε φωνές, σε χαρακτηρισμούς περί «μαφίας», σε υπονοούμενα, σε οικογενειακές στοχοποιήσεις και σε δημόσιες ηθικές καταδίκες πριν υπάρξει τεκμηρίωση.
Όταν οι πολιτικοί συμπεριφέρονται ως ανακριτές, εισαγγελείς και δικαστές ταυτόχρονα, τότε η κρίση παύει να είναι δίκαιη. Γίνεται πολιτική. Και η πολιτική κρίση, όσο έντονη κι αν είναι, δεν είναι δικαιοσύνη.
Ακόμη κι αν υπάρχουν πραγματικές ευθύνες – και αυτό είναι πιθανό σε κάθε υπόθεση – ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται ο έλεγχος μπορεί να τις ακυρώσει στην πράξη. Διότι ο πολίτης, αντί να πειστεί από στοιχεία, απομακρύνεται από την τοξικότητα και οδηγείται είτε στην απαξίωση είτε στον φανατισμό.
Και τα δύο είναι εξίσου επικίνδυνα.
Όταν όλοι παίζουν το ίδιο παιχνίδι, χάνει η Δημοκρατία
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι ποιος μίλησε πιο σκληρά.
Είναι ότι κανείς δεν έβαλε φρένο.
Η ανοχή σε τέτοιες συμπεριφορές δημιουργεί προηγούμενο. Σήμερα στρέφονται εναντίον του ενός, αύριο εναντίον του άλλου. Σήμερα στο όνομα της διαφάνειας, αύριο στο όνομα της «κάθαρσης». Το εργαλείο όμως μένει ίδιο: η δημόσια διαπόμπευση.
Και όταν αυτή γίνεται αποδεκτή από όλους, τότε η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει από ένα πρόσωπο ή ένα κόμμα.
Κινδυνεύει από τη συλλογική απώλεια μέτρου.
Η Δικαιοσύνη δεν χρειάζεται κραυγές για να λειτουργήσει.
Η Δημοκρατία δεν χρειάζεται εξευτελισμούς για να αποδείξει ότι είναι ισχυρή.
Χρειάζεται κανόνες.
Και κυρίως, χρειάζεται πολιτικούς που να θυμούνται πού βρίσκονται.
