Η κρίση του 2008 ήταν το σημείο μηδέν για την παγκόσμια οικονομία, αλλά στην Ελλάδα άνοιξε την πόρτα σε ένα οικονομικό εφιάλτη που ακόμα βασανίζει χιλιάδες πολίτες. Το τραπεζικό σύστημα κατέρρεε υπό το βάρος των δικών του λαθών: δάνεια χωρίς έλεγχο, κυνήγι κερδών χωρίς όρια και απερίσκεπτη οικονομική συμπεριφορά. Κι όταν ήρθε η κατάρρευση, το κράτος και οι πολίτες μπήκαν μπροστά για να σώσουν τις τράπεζες, καταβάλλοντας περισσότερα από 45 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανακεφαλαιοποίησή τους.
Αυτές οι ίδιες τράπεζες, που σώθηκαν με το αίμα των δανειοληπτών, είναι τώρα συνένοχες στην αιμορραγία αυτών που τις στήριξαν. Πούλησαν «κόκκινα» δάνεια σε funds σε εξευτελιστικές τιμές, επιτρέποντας σε αυτά να επιτεθούν με κάθε μέσο στους δανειολήπτες. Οι πλειστηριασμοί, οι κατασχέσεις και οι εκβιασμοί έχουν γίνει καθημερινότητα. Το θύμα; Οι ίδιοι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να πληρώσουν το κόστος της τραπεζικής σωτηρίας.
Η Υποκρισία της Υπογραφής
Συχνά, όσοι ασκούν κριτική στους δανειολήπτες λένε: «Υπέγραψαν, άρα φταίνε». Αλλά ξεχνούν ότι και οι τράπεζες υπέγραψαν. Υπέγραψαν να παρέχουν δάνεια με υπεύθυνους όρους. Υπέγραψαν να λειτουργούν ως θεματοφύλακες της οικονομικής σταθερότητας. Αντίθετα, όμως, επέλεξαν την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία, δημιουργώντας ένα σύστημα που εκμεταλλεύτηκε την πίστη και τις ελπίδες των πολιτών. Όταν η κρίση χτύπησε, οι ίδιες τράπεζες ζητούσαν διάσωση. Και την πήραν. Όχι όμως χωρίς κόστος: το χρέος μεταφέρθηκε στους ώμους των πολιτών, ενώ οι τράπεζες επέστρεψαν σε κερδοφορία.
Η Σκληρή Πραγματικότητα
Σήμερα, οι τράπεζες και τα funds ισχυρίζονται ότι «απλώς εφαρμόζουν τους κανόνες». Αλλά πώς είναι δυνατόν να αγνοούν την πραγματικότητα; Η κρίση δεν ήταν επιλογή των δανειοληπτών. Ήταν το αποτέλεσμα ενός συστήματος που κατέρρευσε λόγω της απληστίας και της ανευθυνότητας των τραπεζών. Η οικονομική δυσχέρεια που ακολούθησε δεν επέτρεψε σε χιλιάδες νοικοκυριά να αποπληρώσουν τα δάνειά τους. Κι όμως, αντί να σταθούν στο πλευρό αυτών που κάποτε εμπιστεύτηκαν τις τράπεζες, τα funds και οι τραπεζίτες προτιμούν να επιδεικνύουν μια σκληρότητα χωρίς όρια.
Ηθική Ευθύνη: Απόντες
Οι τράπεζες δεν μπορούν να κρύβονται πίσω από τη νομική φόρμουλα της «υπογραφής». Ηθικά, έχουν την ευθύνη να επανορθώσουν το χάος που δημιούργησαν. Αντί να παραδίδουν δάνεια σε funds-αρπακτικά, πρέπει να δημιουργήσουν βιώσιμες λύσεις για τους δανειολήπτες. Πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η κοινωνική και οικονομική τους ευθύνη δεν τελειώνει με την υπογραφή ενός συμβολαίου.
Το Κάλεσμα για Δράση
Το κράτος πρέπει να πάρει θέση. Δεν είναι δυνατόν να επιτρέπει σε τράπεζες και funds να λειτουργούν ως αρπακτικά, οδηγώντας χιλιάδες ανθρώπους σε απόγνωση και χάνοντας σπίτια που αποτελούν το βασικό τους καταφύγιο. Πρέπει να υπάρξουν αυστηρές νομοθετικές παρεμβάσεις για την προστασία των δανειοληπτών και να δοθεί τέλος στην ανεξέλεγκτη δράση των funds.
Γιατί, αν όλοι υπέγραψαν, τότε όλοι πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης τους. Οι τράπεζες σώθηκαν όταν είχαν ανάγκη. Τώρα, είναι η σειρά τους να δείξουν το ίδιο ενδιαφέρον για εκείνους που τους στήριξαν. Όχι με λόγια, αλλά με πράξεις. Γιατί η υπογραφή, κύριοι, δε σημαίνει μόνο υποχρέωση. Σημαίνει και αλληλεγγύη.
