Είναι θλιβερό και εξοργιστικό ταυτόχρονα, φίλες και φίλοι, όταν μια χώρα που κατακρεουργήθηκε, λεηλατήθηκε και ταπεινώθηκε στον βωμό ενός αιματηρού πολέμου, εξακολουθεί να βλέπει την Ιστορία να της γυρνά την πλάτη. Όταν η Ελλάδα διεκδικεί το δίκιο της, τις αποζημιώσεις για τα χρόνια των ναζιστικών θηριωδιών και το κατοχικό δάνειο που της επιβλήθηκε με τη βία, η Γερμανία συνεχίζει να απαντάει ένα «νομικά το θέμα θεωρείται λήξαν», λες και μπορεί κανείς να διαγράψει τα χρέη με μια μονοκονδυλιά.
Το μήνυμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς τον Γερμανό Πρόεδρο, Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ, ήταν ξεκάθαρο και αποφασιστικό. «Για εμάς, το ζήτημα των επανορθώσεων και του αναγκαστικού κατοχικού δανείου παραμένει ζωντανό», τόνισε ο Μητσοτάκης, αγγίζοντας μια πληγή που δεν έχει κλείσει. Γιατί να έχει κλείσει άλλωστε; Όταν τα μαρτυρικά χωριά της Ελλάδας, από την Κάνδανο μέχρι τα Καλάβρυτα, θυμίζουν κάθε στιγμή τι σημαίνει η φρίκη του πολέμου και η βία της κατοχής, πώς είναι δυνατόν να σταματήσουμε να μιλάμε για δικαίωση;
Η Γερμανία, από τη δική της πλευρά, προτιμά να επενδύει σε αναμνηστικά μνημεία και δημόσιες επισκέψεις. Είναι σημαντικές αυτές οι πράξεις, είναι αλήθεια, όμως πόσο εύκολα σβήνουν τα χρέη της κατοχής; Ο ίδιος ο Σταϊνμάιερ, σε μια κίνηση με έντονο συμβολισμό, αύριο θα επισκεφθεί την Κάνδανο, ένα χωριό που έζησε στο πετσί του τη ναζιστική θηριωδία. Ωστόσο, πέρα από τον σεβασμό και την τιμή στη μνήμη των θυμάτων, οι επισκέψεις και τα μνημεία δεν αποπληρώνουν το αίμα, τον πόνο και τις ζημιές που υπέστη η χώρα.
Όσοι λένε πως το θέμα έχει λήξει νομικά, ξεχνούν πως η δικαιοσύνη δεν υπακούει πάντα σε νομικά πρότυπα. Υπάρχει η ιστορική δικαιοσύνη, που είναι άρρηκτα δεμένη με τη μνήμη και τη συνείδηση ενός λαού. Οι Γερμανοί υποστηρίζουν πως το θέμα έκλεισε στα χαρτιά, αλλά οι μνήμες και η αλήθεια δεν κλείνουν έτσι απλά. Η Ελλάδα έχει δικαίωμα να διεκδικεί, να απαιτεί αποζημίωση για τις σφαγές, τις καταστροφές, το κατοχικό δάνειο που εκβιάστηκε από το Τρίτο Ράιχ και ουδέποτε επιστράφηκε.
Η Ιστορία επιμένει. Όταν μια χώρα θυσιάστηκε, όταν έδωσε αγώνα για την ελευθερία, δεν γίνεται να σβήσουμε το αίτημά της για αποκατάσταση. Το αίτημα για αποζημιώσεις δεν είναι θέμα χρημάτων, δεν είναι απλώς ένα νομικό ζήτημα – είναι μια μάχη για την αξιοπρέπεια. Και δεν θα σταματήσουμε να την πολεμάμε.
Στην καρδιά της Ευρώπης, οι λαοί δεν μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά αν δεν αναγνωρίζεται η θυσία και η καταστροφή που υπέστησαν οι προηγούμενες γενιές. Δεν πρόκειται να κουραστούμε να το φωνάζουμε: Όταν οι άλλοι «ξεχνούν» την αδικία, εμείς δεν μπορούμε να ξεχάσουμε. Το αίτημα για αποζημίωση, για αποκατάσταση, θα συνεχίσει να ακούγεται, θα φτάνει στις μεγάλες ευρωπαϊκές αίθουσες, στα γραφεία του Βερολίνου.
Ας μην ξεχνάμε τους πολεμιστές που έπεσαν, τα αθώα θύματα που χάθηκαν. Ας κρατήσουμε ψηλά τη σημαία της δικαιοσύνης και ας μη λυγίσουμε. Οι Γερμανοί λένε πως «δεν χρωστάνε», όμως η Ιστορία έχει άλλη άποψη. Η δικαίωση αργεί, αλλά δεν παύει ποτέ να έρχεται για όσους επιμένουν.
